Reisspel
Door middel van oude kaarten, schaalmodellen, foto's, films, geluid, reisverhalen, affiches, levensgrote objecten en interactieve onderdelen reist de bezoeker door vier eeuwen Noord-Holland. Stap in een nagebouwde trekschuit of treinwagon en doe mee met het reisspel. Beantwoord de vragen goed en bereik als eerste de finish!

Een pronkstuk in de tentoonstelling is de prent van de Kaasmarkt in Alkmaar van Romeyn de Hooghe uit 1674 uit de collectie van de Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland. Ook de landkaart van Noord-Holland en West-Friesland van Joost Jansz Beeldsnijder uit 1575/1608 is bijzonder. Deze kaart geeft een beeld van Noord-Holland vóór de grote inpolderingen en wordt vanwege de kwetsbaarheid zelden getoond (hieronder een detail).

Paardenkracht
De trekschuit, voortgetrokken door een jager met paard, ging gemiddeld zeven kilometer per uur. Onder een leren tentdoek, beschermd tegen regen en wind, zat je met 24 of 28 reizigers tegenover elkaar op houten bankjes. Rustig voortglijdend over het water kon je lezen, breien, brieven schrijven of gewoon even een praatje maken. Rond 1670 was je ruim 12 uur onderweg van Alkmaar naar Amsterdam. Reizen over de weg deed je als passagier in de postkoets of als je rijk was, met een eigen rijtuig. De wegen waren onverharde karrensporen. Bij grote regenval of sneeuw waren ze onbegaanbaar.

Stoom
De komst van de stoommachine betekende een doorbraak voor het vervoer. Stoomschepen, stoomtreinen en de stoomtram vervoerden reizigers vier tot vijf maal sneller én in grotere aantallen dan ooit tevoren. De reistijd van Alkmaar naar Amsterdam werd teruggebracht tot drie uur. De eerste stoomtrein in Nederland reed in 1839 tussen Amsterdam en Haarlem. Pas in 1865 werd de spoorlijn tussen Den Helder en Alkmaar geopend. De eerste treinen hadden open wagons met houten bankjes. De reizigers zaten in de walm, rook en het lawaai van de locomotief. Je kunt je voorstellen dat je na een reis helemaal onder het roet zat. Was het koud dan konden de mensen hun voeten warmen aan een stoof gevuld met kooltjes of heet water. Werd het donker, dan gingen de kaarslantaarns aan.

Bello
Tussen de steden en het platteland werden stoomtramlijnen aangelegd. Vanaf Alkmaar liepen er lijnen naar Haarlem, Purmerend, Schagen, Egmond en Bergen. De bekendste is de in 1910 geopende route naar Bergen aan Zee. Vanaf de jaren '20 voortgetrokken door locomotief 7742, ook wel 'Bello' genoemd. Bello bracht vele toeristen en dagjesmensen naar de kust.

De eerste auto
De uitvinding van de benzinemotor en de fiets zorgden ervoor dat voor het eerst iedereen zijn eigen vervoermiddel kon hebben en zich snel en individueel kon verplaatsen. In 1896 kwam in Den Haag de eerste auto op de weg. Alleen een kleine groep welgestelde liefhebbers was in het bezit van een auto. Verkeersregels waren er nog niet dus er gebeurden veel ongelukken. Met de Motor- en Rijwielwet komen er in 1906 verkeersregels voor automobilisten. 

Solex, Mobylette, Zündapp of Kreidler
Vanaf eind jaren '40 maakte Nederland kennis met de bromfiets. De eerste Solex verscheen in 1946 op de markt, een brommer met de motor op het voorwiel. Een favoriet en betaalbaar vervoermiddel bij velen. De Solex en  Mobylette waren vooral in trek bij vrouwen en ouderen. Stoere mannen gaven de voorkeur aan merken als Zündapp of Kreidler Florett.

Fileleed
Met de komst van de elektrische trein en tram kon je sneller en comfortabeler reizen. De lokale spoorlijnen en stoomtrams hadden hun beste tijd gehad en de busdiensten deden hun intrede. In de jaren '50 werden de eerste snelwegen in Noord-Holland aangelegd en het verkeer op de weg groeide gestaag. Forensen reizen op de A9 tussen Diemen en Alkmaar en de eerste lange files ontstaan. Hieronder een affiche met erop één van de ingangen kort na de opening van Velsertunnel op 28 september 1957.

 

Lezingen, kinderactiviteiten en rondleidingen
Gedurende de tentoonstelling zijn er activiteiten voor jong en oud georganiseerd. Lezingen over de stoomtram Bello en over de trekschuiten in Waterland, de Droogmakerijen in de Gouden eeuw (26 januari) en het vervoer per hondenkar (23 februari).  Een leuke speurtocht in de kerstvakantie en op aanvraag rondleidingen voor het hele gezin, activiteiten  

 

 

 

 

Actie voor Museumkaarthouders

Museumles voor het onderwijs

  

Stap in! is een initiatief van het Stedelijk Museum Alkmaar en de Stichting Provinciale Atlas Noord-Holland,
in samenwerking met het Noord-Hollands Archief