Foyer presentaties 2009
Lucebert en YXIE
17 november 2009 t/m 3 januari 2010
Kleine foyerpresentatie in het Stedelijk Museum Alkmaar
Tot en met zondag 3 januari 2010 kan iedereen in de foyer van het Stedelijk Museum Alkmaar kennismaken met het leven en werk van Lucebert en met de plannen voor YXIE (spreek uit “ik zie"), het nieuwe centrum voor beeld en geluid aan het Doelenveld.
Keizer der vijftigers
Lubertus Jacobus Swaanswijk, ofwel Lucebert (Luce: licht in het Italiaans bert: licht in het Germaans) werd geboren in 1924 in Amsterdam en overleed in 1994 in Alkmaar. Hij is bekend geworden als dichter, tekenaar en schilder. Als ‘Keizer der vijftigers’ staat Lucebert bekend om zijn vernieuwende en experimentele kunstenaarschap. De film ‘Lucebert, Tijd en Afscheid’ van Johan van der Keuken geeft een beeld van zijn dynamiek en veelzijdige talent.
Lucebert is de inspiratiebron voor YXIE, het cultuurpodium dat in 2013 wordt geopend. In de presentatie in het museum wordt het gebouwontwerp getoond en is te zien welke functies er in worden ondergebracht.
De foyer presentatie is gratis toegankelijk van dinsdag t/m zondag tussen 10 en 17 uur
Stedelijk Museum Alkmaar, Canadaplein 1, 1811 KE Alkmaar
FOYER PRESENTATIES
10 september - 16 november 2009
Expositie 350 jaar Remonstrantse schuilkerk in Alkmaar
Verborgen verhaal
In de foyer van het Stedelijk Museum Alkmaar is van 8 september tot en met 15 november 2009 een expositie te zien van de Remonstrantse Gemeente Alkmaar. In 2009 bestaat de remonstrantse schuilkerk van Alkmaar namelijk 350 jaar.
Verborgen achter een gevel aan het Fnidsen, in het oude centrum van Alkmaar, huist sinds 1659 een schuilkerk van de Remonstrantse Gemeente Alkmaar. Als je door het straatje loopt kun je je niet voorstellen dat er zich achter de gevel van een van de huisjes een heel kerkgebouw bevindt.
Bij binnenkomst valt direct het zand op de grond op. Oorspronkelijk werden overal de houten kerkvloeren regelmatig bestrooid met zand. Daarin konden mooie patronen aangebracht worden, ter versiering. Maar het zand diende ook als geluidsdemping en om het wegvegen van het vuil te vergemakkelijken. Vanaf 1619 mochten remonstranten niet openlijk hun geloof belijden en maakten ze gebruik van onopvallende locaties. Vanaf omstreeks 1628 kwamen ze bijeen op twee plekken in Alkmaar: in een molen en in een gorterij. De gorterij voor boekweitverwerking bevond zich op een achterterrein aan het Fnidsen. In 1631 werd dit gebouw verbouwd tot een houten schuurkerk en in 1659 tot een stenen schuilkerk.
De schuilkerk in Alkmaar is één van de twee bewaard gebleven remonstrantse schuilkerken in Nederland en wordt als enige nog als zodanig gebruikt. In de kerk worden tot op heden kerkdiensten gehouden en er vinden geregeld muziekoptredens plaats. In de zomermaanden, gedurende de Kaasmarkt, wordt de remonstrantse kerk druk bezocht door toeristen.
Gedurende de expositie is de remonstrantse kerk aan het Fnidsen opengesteld voor publiek op de zondagochtend van 11.30 - 13.00 uur. Maar niet op de koopzondagen. Op zaterdag 12 september, in het kader van Open Monumentendag is de kerk de hele dag geopend. Ook zijn er in deze periode diverse activiteiten georganiseerd. Meer informatie op www.remonstranten.org/alkmaar
De foyer is gratis te bezoeken van dinsdag t/m zondag van 10 tot 17 uur
30 juni - 30 augustus 2009
De Zielenweging - Jacob Corneliszoon van Oostsanen
'Het Laatste Oordeel'
Wie onlangs in het Stedelijk Museum Alkmaar is geweest heeft in de foyer een prachtig gerestaureerd paneel van het ‘Laatste Oordeel' kunnen zien uit het gewelf van de Grote Sint Laurenskerk in Alkmaar. Hierop was te zien hoe vier zielen uit hun graven herrijzen en opzien naar het Hemelse Rijk. Het betrof ‘vak 2' van ‘Het Laatste Oordeel' van Jacob Corneliszoon van Oostsanen, gedateerd 1518. In de maanden juli en augustus tonen wij nóg een paneel uit het koorgewelf van de Grote Kerk: ‘vak 1' met een voorstelling van de ‘zielenweging'.
Dit centrale vak van het Laatste Oordeel toont de engel Michaël die twee zielen weegt. Boven hem zit Christus op een troon. Opvallend is het grote formaat van de weegschaal en de figuren daarin. In de Middeleeuwen was het gebruikelijk om de zielen in vergelijking met Michaël heel klein af te beelden, zodat ze pasten in een weegschaal van normale proporties. In de overgang naar de Renaissance werd realisme steeds belangrijker en werden onnatuurlijke verhoudingen tussen figuren minder gewaardeerd. Waarschijnlijk schilderde Jacob Corneliszoon de zielen daarom bijna even groot als Michaël. De consequentie daarvan was echter dat de weegschaal tot ongebruikelijk fors formaat moest worden opgeblazen.
In opdracht van de Stichting tot Behoud van Monumentale Kerken in Alkmaar worden de geschilderde gewelfpanelen in het koor en het noord-transept van de Grote Sint Laurenskerk gerestaureerd. De restauratie is in 2003 gestart en zal zijn voltooiing hebben in 2011. De restauratiewerkzaamheden van deze vroeg-16e-eeuwse gewelfschilderingen worden uitgevoerd onder leiding van restauratoren Willem Haakma Wagenaar en Edwin van den Brink. De gewelfschilderingen in Alkmaar behoren tot de belangrijkste van Nederland, maar hebben veel te lijden gehad van lekkage, verplaatsing en herstelwerkzaamheden.
Jacob Cornelisz van Oostsanen werd geboren rond 1470 te Oostzaan. Hij was kunstenaar in de overgangsperiode van gotiek naar renaissance. Zijn vroege werk is voornamelijk laatmiddeleeuws van karakter, zijn latere werk (na 1524) meer renaissancistisch. Hij moet een vrij grote werkplaats gehad hebben, waarin onder andere de beroemde schilder Jan van Scorel zijn leerling was. Bij de gewelfschilderingen in de Grote Kerk zal Cornelis Buys I meewerkend opzichter zijn geweest.
‘Vak 1' is tot en met 30 augustus te bezichtigen in het Stedelijk Museum Alkmaar. De foyer is geopend van dinsdag t/m zondag van 10 tot 17 uur en gratis toegankelijk.
Met dank aan:
Grote of St. Laurenskerk te Alkmaar (www.grotekerk-alkmaar.nl)
Stichting Behoud Monumentale Kerken in Alkmaar
Haakma Wagenaar en Van den Brink vof (www.gewelfschilderingalkmaar.nl)
Stichting Jacob Corneliszoon van Oostsanen (www.jacobcornelisz.nl)
7 april - 29 juni 2009
Het Laatste Oordeel
Gewelfrestauratie Grote Sint Laurenskerk
Tot 29 juni is er in het Stedelijk Museum Alkmaar een bijzondere presentatie te zien. Een gerestaureerd paneel uit het koorgewelf van de Grote Kerk te Alkmaar is opgesteld in de entreehal van het museum. Het betreft ‘vak 2' van ‘Het Laatste Oordeel' van Jacob Corneliszoon van Oostsanen, gedateerd 1518. De imposante schildering met bijna levensgrote figuren toont vier zielen die uit hun graven herrijzen en opzien naar het Hemelse Rijk. Het gewelfstuk is 6 meter hoog en 2,75 meter breed en zal in 2010 weer worden teruggeplaatst in het gewelf van het koor samen met de acht andere panelen van ‘Het Laatste Oordeel'.
In opdracht van de Stichting tot Behoud van Monumentale Kerken in Alkmaar worden de geschilderde gewelfpanelen in het koor en het noord-transept van de Grote Sint Laurenskerk gerestaureerd. De restauratie is in 2003 gestart en zal zijn voltooiing hebben in 2011. De restauratiewerkzaamheden van deze vroeg-16e-eeuwse gewelfschilderingen worden uitgevoerd onder leiding van restauratoren Willem Haakma Wagenaar en Edwin van den Brink. De gewelfschilderingen in Alkmaar behoren tot de belangrijkste van Nederland, maar hebben veel te lijden gehad van lekkage, verplaatsing en herstelwerkzaamheden.
Over de identiteit van de maker van de gewelfschilderingen in de Grote Sint Laurenskerk bestaat discussie. De voorstelling van ‘Het Laatste Oordeel' in de koorsluiting wordt zowel aan Cornelis Buys I als aan diens broer Jacob Corneliszoon van Oostsanen (circa 1470-1533) toegeschreven. Restaurator Willem Haakma Wagenaar is er echter van overtuigd dat ‘Het Laatste Oordeel' van de hand van Jacob Corneliszoon van Oostsanen is.
Jacob Cornelisz van Oostsanen werd geboren rond 1470 te Oostzaan. Hij was kunstenaar in de overgangsperiode van gotiek naar renaissance. Zijn vroege werk is voornamelijk laatmiddeleeuws van karakter, zijn latere werk (na 1524) meer renaissancistisch. Hij moet een vrij grote werkplaats gehad hebben, waarin onder andere de beroemde schilder Jan van Scorel zijn leerling was. Bij de gewelfschilderingen in de Grote Kerk zal Cornelis Buys I meewerkend opzichter zijn geweest.
In de loop van dit jaar hoopt het Stedelijk Museum Alkmaar nog één vak van ‘Het Laatste Oordeel' te kunnen tonen. ‘Vak 2' is tot 29 juni aanstaande te bezichtigen.
De foyer is geopend van dinsdag t/m zondag van 10 tot 17 uur en gratis toegankelijk. Op 30 april zijn wij de gehele dag gesloten.
(restaurator Edwin van den Brink en Leonike Polman aan het werk)
