30-06-2009
De Zielenweging
Nog een paneel van de gewelfschildering uit de Grote Sint Laurenskerk te Alkmaar van dichtbij te zien
Wie onlangs in het Stedelijk Museum Alkmaar is geweest heeft in de foyer een prachtig gerestaureerd paneel van het ‘Laatste Oordeel' kunnen zien uit het gewelf van de Grote Sint Laurenskerk in Alkmaar. Hierop was te zien hoe vier zielen uit hun graven herrijzen en opzien naar het Hemelse Rijk. Het betrof ‘vak 2' van ‘Het Laatste Oordeel' van Jacob Corneliszoon van Oostsanen, gedateerd 1518. In de maanden juli en augustus tonen wij nóg een paneel uit het koorgewelf van de Grote Kerk: ‘vak 1' met een voorstelling van de ‘zielenweging'.
Dit centrale vak van het Laatste Oordeel toont de engel Michaël die twee zielen weegt. Boven hem zit Christus op een troon. Opvallend is het grote formaat van de weegschaal en de figuren daarin. In de Middeleeuwen was het gebruikelijk om de zielen in vergelijking met Michaël heel klein af te beelden, zodat ze pasten in een weegschaal van normale proporties. In de overgang naar de Renaissance werd realisme steeds belangrijker en werden onnatuurlijke verhoudingen tussen figuren minder gewaardeerd. Waarschijnlijk schilderde Jacob Corneliszoon de zielen daarom bijna even groot als Michaël. De consequentie daarvan was echter dat de weegschaal tot ongebruikelijk fors formaat moest worden opgeblazen.
In opdracht van de Stichting tot Behoud van Monumentale Kerken in Alkmaar worden de geschilderde gewelfpanelen in het koor en het noord-transept van de Grote Sint Laurenskerk gerestaureerd. De restauratie is in 2003 gestart en zal zijn voltooiing hebben in 2011. De restauratiewerkzaamheden van deze vroeg-16e-eeuwse gewelfschilderingen worden uitgevoerd onder leiding van restauratoren Willem Haakma Wagenaar en Edwin van den Brink. De gewelfschilderingen in Alkmaar behoren tot de belangrijkste van Nederland, maar hebben veel te lijden gehad van lekkage, verplaatsing en herstelwerkzaamheden.
Jacob Cornelisz van Oostsanen werd geboren rond 1470 te Oostzaan. Hij was kunstenaar in de overgangsperiode van gotiek naar renaissance. Zijn vroege werk is voornamelijk laatmiddeleeuws van karakter, zijn latere werk (na 1524) meer renaissancistisch. Hij moet een vrij grote werkplaats gehad hebben, waarin onder andere de beroemde schilder Jan van Scorel zijn leerling was. Bij de gewelfschilderingen in de Grote Kerk zal Cornelis Buys I meewerkend opzichter zijn geweest.
‘Vak 1' is tot en met 30 augustus te bezichtigen in het Stedelijk Museum Alkmaar. De foyer is geopend van dinsdag t/m zondag van 10 tot 17 uur en gratis toegankelijk.
Restauratieproces de zielenweging
Demontage juni 2007
Houtrestauratie tot september 2007
Voorkant vullen en vernisafname tot januari 2008
Retouche voorkant tot april 2008
Ga naar de website van de restauratoren www.gewelfschilderingalkmaar.nl